E ke parë fjalën “ebook” në një librari online, por nuk je i sigurt se çfarë merr pas blerjes? A është një faqe interneti, një aplikacion apo një skedar që ruhet në telefon? Përgjigjja është më e thjeshtë nga sa duket.
Në këtë udhëzues shpjegojmë çfarë është një ebook, si funksionon dhe çfarë të duhet për ta lexuar. Pa terma të ndërlikuar dhe pa qenë nevoja të kesh një pajisje të posaçme.
Çfarë është një ebook?
Ebook është shkurtimi i shprehjes angleze electronic book, pra libër elektronik ose libër digjital. Në vend që të shtypet në letër, përmbajtja ruhet në një skedar që mund të hapet në ekran.
Një ebook mund të përmbajë tekst, kopertinë, fotografi, ilustrime, tabela dhe kapituj, njësoj si një libër fizik. Dallimi kryesor është mënyra si shpërndahet dhe lexohet. Nuk të dorëzohet me postë dhe nuk zë vend në raft; merret online dhe ruhet në një pajisje elektronike.
Jo çdo ebook ka domosdoshmërisht edhe një version të shtypur. Disa libra botohen njëkohësisht në të dyja formatet, ndërsa të tjerë krijohen vetëm për lexim digjital.
Si funksionon një ebook?
Për të funksionuar, një ebook ka nevojë për tri elemente: skedarin e librit, pajisjen dhe një program që di ta hapë formatin përkatës.
Skedari përmban librin. Pajisja mund të jetë telefoni, tableti, kompjuteri ose një lexues elektronik. Programi ose aplikacioni e shfaq përmbajtjen në ekran dhe të lejon të kalosh nga një faqe ose kapitull te tjetri.
Kur blen një ebook, nuk merr një libër fizik. Merr të drejtën për të shkarkuar dhe lexuar kopjen digjitale të titullit. Pasi skedari të ruhet dhe të hapet me aplikacionin e përshtatshëm, mund të fillosh leximin.
Çfarë ndodh kur e hap librin?
Aplikacioni i leximit interpreton skedarin dhe e paraqet si libër. Në varësi të formatit dhe aplikacionit, mund të kalosh faqet, të kërkosh një fjalë, të vendosësh shënues ose të rikthehesh te vendi ku e ndërpreve leximin.
Në disa ebook-e mund të ndryshosh madhësinë e shkronjave, hapësirën ndërmjet rreshtave, ndriçimin dhe ngjyrën e sfondit. Në të tjera, faqja ruan pamjen e saj origjinale dhe mund të zmadhohet si një dokument.
Këto funksione varen nga formati i librit dhe aplikacioni që përdor. Vetë përmbajtja mbetet e autorit dhe nuk ndryshohet nga lexuesi; shënimet dhe faqeshënuesit ruhen vetëm për përdorimin tënd.
Në cilat pajisje mund të lexohet një ebook?
Nuk është e nevojshme të blesh një pajisje të posaçme. Shumica e ebook-eve mund të lexohen në:
- telefon Android ose iPhone;
- tablet ose iPad;
- kompjuter Windows, Mac ose Linux;
- pajisje të dedikuara për lexim elektronik.
Telefoni është praktik sepse e ke zakonisht me vete. Tableti ofron ekran më të madh, ndërsa kompjuteri mund të jetë më i rehatshëm për libra studimorë, tabela dhe faqe me shumë elemente. Lexuesit elektronikë janë krijuar posaçërisht për lexim, por duhet kontrolluar gjithmonë nëse mbështesin formatin e skedarit.
Pra, pajisja më e mirë nuk është domosdoshmërisht më e shtrenjta. Është ajo që përdor rregullisht dhe që hap formatin e librit që ke zgjedhur.
PDF dhe EPUB: dy formatet që hasen më shpesh
Kur kërkon një ebook, zakonisht do të shohësh një emërtim si PDF ose EPUB. Këto tregojnë mënyrën si është përgatitur skedari.
PDF-ja e ruan faqen në një paraqitje të pandryshueshme. Teksti, figurat dhe ndarja e faqeve qëndrojnë në të njëjtin pozicion. Kjo e bën të përshtatshme për botime me ilustrime, tabela ose materiale ku faqosja ka rëndësi. Adobe e përshkruan PDF-në si format që ruan paraqitjen dhe stilin e përmbajtjes në pajisje të ndryshme.
EPUB-i është krijuar posaçërisht për botime elektronike. Teksti mund të përshtatet me madhësinë e ekranit dhe me zgjedhjet e lexuesit. Sipas standardit zyrtar të W3C për EPUB, ky format paketon përmbajtjen e strukturuar të botimit në një skedar të vetëm.
Nuk është e nevojshme të vendosësh se cili format është “më i mirë” në përgjithësi. Rëndësi ka pajisja ku do të lexosh dhe mënyra si është ndërtuar libri. Formati i disponueshëm duhet kontrolluar gjithmonë në faqen e titullit. Për më shumë informacion mund të lexosh edhe udhëzuesin Ku të blesh libra shqip online në format PDF dhe EPUB.
A është ebook-u një faqe interneti?
Jo. Një faqe interneti hapet në shfletues dhe përmbajtja e saj qëndron në web. Ebook-u është një botim i organizuar si libër dhe zakonisht merret në formën e një skedari.
Edhe pse mund ta blesh nga një faqe interneti, vetë libri nuk është faqja e dyqanit. Faqja shërben për të parë kopertinën, autorin, përshkrimin, çmimin dhe formatin. Pas blerjes, lexuesi merr akses te skedari i librit.
Po ashtu, jo çdo dokument PDF është domosdoshmërisht ebook. Një faturë, formular ose raport mund të jetë PDF, por nuk është libër. Termi ebook lidhet me një vepër të përgatitur dhe publikuar për lexim si libër.
Çfarë do të thotë të blesh një ebook?
Kur blen një libër fizik, merr kopjen e shtypur. Kur blen një ebook, merr një kopje digjitale për përdorim personal. Mund ta lexosh dhe ta ruash sipas kushteve të platformës, por nuk fiton të drejtën ta shpërndash, ta rishitësh ose ta publikosh si tënden.
Ebook-u vazhdon të mbrohet nga e drejta e autorit. Kjo është arsyeja pse platformat mund të përdorin masa mbrojtëse, si shenja digjitale me të dhënat e blerësit. Qëllimi është të mbrohet puna e autorit dhe të parandalohet shpërndarja e paautorizuar.
Si funksionon një ebook në Libra24?
Në Libra24, procesi nis nga katalogu i librave digjitalë. Çdo faqe libri paraqet informacionin për titullin dhe formatin në të cilin ofrohet.
Pasi zgjidhet dhe blihet libri, lexuesi merr akses te ebook-u. Lidhja e shkarkimit dërgohet edhe në adresën e emailit të përdorur gjatë porosisë. Sipas faqes Si funksionon Libra24, blerja dhe shkarkimi mund të kryhen edhe pa hapur një llogari, ndërsa përdoruesit me llogari mund t’i gjejnë blerjet edhe në profilin e tyre.
Libra24 ofron tituj në PDF, EPUB ose në të dyja formatet, sipas librit. Prandaj, përpara blerjes duhet parë formati i shënuar në faqen e produktit dhe duhet kontrolluar nëse pajisja ka një aplikacion të përshtatshëm për ta hapur.
Pse lexuesit zgjedhin ebook-un?
Arsyeja kryesore është prakticiteti. Një pajisje mund të mbajë shumë tituj dhe libri mund të merret me vete pa shtuar peshë në çantë. Kjo është veçanërisht e dobishme gjatë udhëtimeve, për lexuesit jashtë Shqipërisë ose kur një titull nuk gjendet lehtë në një librari fizike pranë tyre.
Ebook-u nuk e zëvendëson domosdoshmërisht librin e shtypur. Shumë lexues përdorin të dyja formatet: librin fizik kur janë në shtëpi dhe versionin digjital kur udhëtojnë ose duan ta kenë bibliotekën pranë.
Një libër i plotë, në një formë tjetër
Tani që e di çfarë është një ebook, mund ta mendosh thjesht si një libër që të arrin në formë digjitale. Ai ka autor, titull, kopertinë dhe kapituj, por në vend të faqeve të shtypura përdor një skedar, një ekran dhe një aplikacion leximi.
Përvoja mund të ndryshojë sipas formatit dhe pajisjes, por ideja mbetet e njëjtë: zgjedh librin, merr kopjen digjitale dhe e hap në pajisjen tënde.
Shfleto katalogun e ebook-eve në Libra24 dhe zbulo titullin që dëshiron të lexosh më pas.